Een kwart eeuw Kollenberger Spelt: ‘Moeder van alle lokale graan- projecten’
Kollenberger Spelt bestaat 25 jaar. Het is zaterdag 23 augustus 2025 exact een kwart eeuw geleden dat Frank van Eerd en Björn Coenen lukte om van spelt een goed, smakelijk brood te maken met graan uit de regio. Daarmee werd de basis gelegd voor een trend die steeds meer navolging vindt: lokale graan- en broodprojecten.
‘Ik mag wel zeggen dat wij de moeders van alle moeders zijn’, omschrijft Frank van Eerd het 25 jaar later. In die tijd was Van Eerd foodmanager bij Le Marché, de restaurantketen van warenhuis V&D. Björn Coenen was destijds afdelingshoofd Brood bij Le Marché in Sittard. Beide mannen kregen opdracht van V&D om biologisch brood in de markt te zetten. Dat zou de nieuwe trend worden, volgens het warenhuis.
Van Eerd en Coenen deden zoals gevraagd, maar het liep niet. Ze onderzochten waarom en al snel bleek dat de consumenten niet bereid waren meer geld te betalen voor biologische producten. ‘Ik heb de rapporten nog liggen’, aldus Van Eerd.
Spelt pellerij bij Huud Diederen Speltteler
Flodder
Ze ontdekten wel iets anders, namelijk dat de consumenten van Le Marché in Sittard en omgeving bereid waren wél meer geld uit te geven aan een product dat van hun eigen bodem kwam: de Kollenberg in Sittard, ‘de locatie waar momenteel de nieuwste Flodder-film wordt opgenomen’, lacht Van Eerd.
Hij en Coenen hadden na het mislukte experiment met ‘biologisch’ namelijk besloten om in de Le Marché-vestiging in Sittard brood aan te bieden onder de noemer Kollenberger Speltbrood. ‘En dat liep wel’, vertelt Van Eerd nog altijd enthousiast, ‘terwijl spelt duurder was dan biologische tarwe. We verkochten er de eerste dag, alleen in die vestiging, 500 broden van. En de volgende dag liep het weer storm.’
Meer weten over het allemaal is begonnen met Kollenberger speltbrood? Bekijk het krantenartikel uit 2000.
Inmiddels landelijke beweging
Het was het begin van een ontwikkeling die inmiddels landelijk navolging vindt. Niet alleen met spelt, maar met lokaal geteeld graan in brede zin. Koopmans bedacht zelfs de naam Nedertarwe. Eerder schreef Bakkerswereld over deze trend: ‘Lokaal lijkt vandaag de dag het toverwoord als het gaat om grondstoffen. Steeds meer ambachtelijke bakkerijen kiezen voor lokaal geteelde granen en zetten in op ketensamenwerking, zo blijkt uit diverse initiatieven.’
Kollenberger Speltvelden van Charles Willems te Haasdal Schimmert.
Eerlijk verhaal
‘Belangrijk is wel dat je een eerlijk verhaal vertelt, dat de klant weet waar het graan vandaan komt en dat je het brood dat ervan bakt zuiver houdt’, weet Van Eerd. Het is 25 jaar na dato ook zijn boodschap aan collega’s: ‘Vertel een eerlijk verhaal. En wees ook eerlijk in je prijzen: over de prijs die je aan de boer betaalt, want die moet er ook van kunnen leven. Over de prijs voor de molenaar én over de prijs die je aan je afnemers en de consument doorrekent. Als je daar transparant over bent, weet iedereen waar die aan toe is.’
Kollenberger spelt
Vijf jaar geleden
Haar twintigste verjaardag vierde de Stichting Kollenberger Spelt met de eerste oogst van de nieuwe duurzame graansoort Tritordeum. Ook toen al vroeg De Bisschopsmolen extra aandacht voor fair pricing en transparante ketens. ‘Juist nu de wereld in de greep is van COVID-19 neemt de behoefte aan een zuivere en gezonde toevoer van grondstoffen sterk toe’, was toen de boodschap.
“Sportwereld wil geen toevoegingen omdat ze niet weet wat het doet in het lichaam.”— Frank van Eerd, Bisschopsmolen/GrainLabs
Daarin is voor Van Eerd niet veel veranderd, behalve dat hij ziet dat hij het met De Bisschopsmolen en GrainLabs almaar drukker krijgt. ‘De vraag neemt nog steeds toe, vanuit de sportwereld blijft dit doorgaan, vanuit ziekenhuizen. Dit is wat mensen willen. Vanuit de sport en de zorg komt steeds vaker de vraag om openheid en transparantie. Ze willen geen toevoegingen, zoals enzymen, omdat ze niet weten welke invloed die uitoefenen op het menselijk lichaam.’
Kollenberger spelt
Graan als speciaal product
‘Graan als specialistisch product heeft volop de aandacht, in brood, vlokken, muesli’s’ vervolgt Van Eerd, ‘want brood is een enorme bron van eiwitten en koolhydraten. Maar je moet wel weten hoeveel je ervan nodig hebt: het menselijk lichaam kan namelijk maar 20 gram eiwit per uur opnemen, het heeft dus geen zin om er meer ineens van te eten. Brood past daar prima bij.’
Hij besluit: ‘Als je in zo’n project duikt, geloof erin en blijf erin geloven. Met respect en waardering voor elkaar: boer, molenaar en bakker. En een eerlijke prijs voor iedereen.’
Coöperatie Kollenberg Spelttelers
Vijf Limburgse boeren besloten zich vijf jaar gelden te verenigen in de coöperatie ‘Kollenberger spelt’. Onder hen akkerbouwer Wynand Vogels uit Schinnen. ‘We wilden een oude voedselketen lokaal in ere herstellen: boer, molenaar, bakker. Maar elke keten is zo sterk als de zwakste schakel. Zo’n keten opbouwen kost heel veel tijd. Je moet vertrouwen winnen, eerlijke afspraken maken én nakomen en op elkaar kunnen bouwen.’
De keten groeit en produceert inmiddels jaarlijks zo’n duizend ton speltgraan, op 170 hectare grond. De Commandeursmolen in Mechelen maalt het speltgraan op traditionele wijze. Het Kollenberger speltmeel wordt verkocht aan ruim 220 bakkers in heel Nederland, waaronder de eerste 100 procent speltbakkerij van Nederland: De Bisschopsmolen in Maastricht.
onze appel-citroenreep
Tritordeum maakt het goed
Het gaat goed met Tritordeum, de oogst en de kwaliteit zijn in 2025 uitzonderlijk hoog, laten telers en projectleider weten. Tritordeum is een natuurlijke kruising tussen durum en wilde gerst, dat met het oog op ecologische, economische en sociale duurzaamheid ontwikkeld is.
Bakker Frank van Eerd van De Bisschopsmolen spoorde de telers aan het lokaal te verbouwen. Behalve brood wordt er ook Tritordeum-bier van gebrouwen door Vechtdal Brouwerij. ‘Wij maken nu van Tritordeum en met Lupine diverse soorten taartje, repen et cetera. Deze worden nu gegeten door diverse wielerploegen en voetbalploegen. Zelfs via Papendal krijgt het Nederlands Elftal onze producten.’